Psychoterapia behawioralno-poznawcza

W nurcie psychoterapii behawioralno-poznawczej jako pierwsza wyodrębniła się terapia behawioralna, z której następnie wyłoniła się terapia poznawcza.

W terapii behawioralnej, wszelkie patologiczne objawy traktowane są jako nieprawidłowe zachowania nabyte w procesie uczenia się. Przyjmuje się, że każde zachowanie człowieka, zarówno prawidłowe, jak i zaburzone jest zachowaniem wyuczonym. Wyróżnia się przy tym trzy podstawowe drogi uczenia: warunkowanie klasyczne, warunkowanie instrumentalne i modelowanie. W wyniku diagnozy, psychoterapeuta identyfikuje sposób, w jaki ukształtowało się u nieprzystosowawcze zachowanie, a następnie wyjaśnia te mechanizmy pacjentowi. W terapii tej, istotne jest określenie kontraktu między psychoterapeutą, a pacjentem, oraz ustalenie celu terapii. Terapia behawioralna zakłada wygaszanie zachowań niepożądanych i wzmacnianie pożądanych. Praktyka pokazała jednak, że koncentrowanie się w psychoterapii behawioralnej jedynie na zachowaniu pacjenta wpływa na jej niska efektywność. Dlatego też zaczęto wzbogacać ją o psychoterapię poznawczą.

Reprezentanci terapii poznawczej uważają, bowiem, że zaburzenia emocjonalne i zaburzenia w zachowaniu jednostki, są wynikiem zaburzeń w jej myśleniu. Dlatego też, terapia poznawcza nastawiona jest przede wszystkim na eliminowanie wadliwego myślenia. Na początku psychoterapii, terapeuci posługując się przypowiastkami lub pogadanką, wyjaśniają pacjentowi, mechanizmy powstawania zaburzeń emocjonalnych oraz zachowań dysfunkcjonalnych. Udowadniają, że pomiędzy sytuacjami w których pacjent uczestniczy lub których jest świadkiem, a emocjami i zachowaniami, które te sytuacje w nim wzbudzają, pośredniczy zawsze jego indywidualny sposób interpretacji tych zdarzeń. Ponadto terapeuta stara się również przekonać pacjenta, że ten sposób interpretacji powinien on traktować jak hipotezę, którą należy empirycznie zweryfikować. W dalszej części psychoterapii uczy się pacjenta rozpoznawać stosowane przez niego błędy w myśleniu oraz schematy poznawcze, które są podstawą jego irracjonalnych ocen i sądów.